Η Ελένη, 23 χρονών, social media manager μίας εταιρίας δέχεται κλήση από τον εργοδότη της, ο οποίος θέλει να τη ρωτήσει πως ανοίγει ο προτζέκτορας για μία παρουσίαση. Εκείνη κοιτάζει το κινητό της σκεπτόμενη ότι θα προτιμούσε η επικοινωνία αυτή να είχε τη μορφή μηνύματος. Αργότερα, κατά τη διάρκεια του διαλείμματος προσπαθεί να εξηγήσει στους μεγαλύτερους συναδέλφους της τι είναι τα reels και τα memes.
Το παράδειγμα αυτό αντικατοπτρίζει την καθημερινότητα σε ένα σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον όπου συνυπάρχουν διαφορετικές γενιές και, παράλληλα, αναδεικνύει τον πολύτιμο ρόλο του επαγγελματία HR, ο οποίος λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσά τους. Καλείται, λοιπόν, να διαχειριστεί το χάσμα γενεών στον εργασιακό χώρο, ισορροπώντας ανάμεσα στις διαφορετικές γενιές (Παραδοσιακοί, Baby Boomers, Γενιά X, Γενιά Y, Γενιά Z), προκειμένου να τις ενώσει και να τις εμπνεύσει.
Αναλυτικότερα, στον εργασιακό χώρο σήμερα συνυπάρχουν 5 γενιές: Συγκεκριμένα, η γενιά των παραδοσιακών (1925-1945) αποτελεί μόλις το 2%, ενώ των Baby Boomers (1946-1964) το 25% των εργαζομένων. Η πλειονότητα του εργατικού δυναμικού απαρτίζεται από τις γενιές X (1965–1980) και Y (1981–1994), οι οποίες αντιπροσωπεύουν ποσοστά 33% και 35% αντίστοιχα. Τέλος, η γενιά Ζ (1995-2009) αντιστοιχεί στο5% των εργαζομένων. Να σημειωθεί ότι οι χρονολογίες που καθορίζουν τις γενιές έχουν μικρές αποκλίσεις ανά πηγή.
Προκλήσεις που επιφέρει το χάσμα γενεών στον εργασιακό χώρο
Η συνύπαρξη των πέντε διαφορετικών γενεών στο εργασιακό περιβάλλον παρουσιάζει δυσκολίες με κυριότερες τις ακόλουθες:
- 1. Διαφορετικές αξίες σχετικά με την εργασία
Οι διαφορετικές ηλικιακές ομάδες που συνυπάρχουν σε ένα εργασιακό περιβάλλον είναι αναμενόμενο να είναι φορείς διαφορετικών αξιών, ανάλογων των κοινωνικών και επαγγελματικών βιωμάτων τους. Έτσι, παρατηρείται ότι για τις παλαιότερες, πιο παραδοσιακές γενιές, η επαγγελματική εξέλιξη εκφράζεται με άνοδο στην ιεραρχία μετά από σκληρή δουλειά και αφοσίωση. Για τις δε γενιές Y και Ζ η επαγγελματική εξέλιξη ταυτίζεται περισσότερο με την εξειδίκευση και την απόκτηση δεξιοτήτων μέσα από συνεχείς ευκαιρίες.
Παράλληλα, ενώ οι μεγαλύτερες γενιές εκτιμούν τη σταθερότητα, οι νεότερες δίνουν έμφαση στην καινοτομία και την αίσθηση σκοπού στην εργασία. Σύμφωνα με έρευνα της Deloitte, το 89% της Generation Z θεωρεί ότι ο σκοπός παίζει κομβικό ρόλο στην ικανοποίηση από την εργασία, ενώ μάλιστα το 44% έχει αποχωρήσει από θέσεις που δεν ανταποκρίνονταν σε αυτήν την ανάγκη.
Τέλος, οι μεγαλύτερες γενιές τείνουν να αποδέχονται πιο εύκολα την ιεραρχία και τις αυστηρές δομές εξουσίας, ενώ οι νεότερες γενιές προτιμούν οριζόντιες μορφές οργάνωσης και μια πιο συμμετοχική λήψη αποφάσεων.
- 2. Διαφορετικά στυλ επικοινωνίας
Παρατηρείται διαφοροποίηση στις επικοινωνιακές προτιμήσεις των γενεών, η οποία οφείλεται κυρίως στον διαφορετικό βαθμό εξοικείωσης με την τεχνολογία. Αναλυτικότερα, η γενιά των Παραδοσιακών μέχρι και τη γενιά Χ προτιμά πιο άμεσους τρόπους επικοινωνίας, όπως τηλεφωνικές κλήσεις και συναντήσεις face-to-face. Αντιθέτως, οι νεότερες γενιές προτιμούν πιο γρήγορους τρόπους επικοινωνίας μέσω των ψηφιακών μέσων, όπως emails και μηνύματα. Ειδικά, για τη γενιά Ζ τα messaging apps αποτελούν τον ιδανικό τρόπο επικοινωνίας με συναδέλφους.
- 3. Διαφορετικές αντιλήψεις για την οργάνωση της εργασίας
Ο διαφορετικός βαθμός εξοικείωσης με την τεχνολογία επηρεάζει και τις αντιλήψεις σχετικά με τον τρόπο οργάνωσης της εργασίας. Πιο συγκεκριμένα, ευλόγως, παρατηρείται μία επιφυλακτική διάθεση ως προς την υιοθέτηση νέων ψηφιακών εργαλείων, συμπεριλαμβανομένων και των εφαρμογών της Τεχνητής Νοημοσύνης, από τις παλαιότερες γενιές. Αντιθέτως, για τις νεότερες γενιές η προσαρμογή στις εξελίξεις αυτές είναι κομμάτι της καθημερινότητάς τους και η αξιοποίησή τους στον εργασιακό χώρο θεωρείται δεδομένη.
Επιπλέον, οι νεότερες γενιές, αποδίδουν περισσότερη σημασία στην ισορροπία μεταξύ προσωπικής κι επαγγελματικής ζωής, προτιμώντας την εξ αποστάσεως ή την υβριδική εργασία με τη χρήση τεχνολογίας. Απεναντίας, οι παλαιότερες γενιές είναι εξοικειωμένες με τα παραδοσιακά ωράρια εργασίας και δεν αναμένουν αυτού του είδους την ευελιξία από έναν εργοδότη όπως οι νεότερες.
Καταληκτικά, η συνύπαρξη διαφορετικών γενεών στον εργασιακό χώρο αναδεικνύει κρίσιμα ζητήματα που απαιτούν προσεκτική και συνειδητή διαχείριση, ώστε να περιοριστούν οι συγκρούσεις και να διασφαλιστεί ένα λειτουργικό και συνεργατικό εργασιακό περιβάλλον.
Οφέλη από τη συνύπαρξη διαφορετικών γενεών στον εργασιακό χώρο
Παρά τις προκλήσεις που απορρέουν από τη συνύπαρξη διαφορετικών γενεών στον εργασιακό χώρο, η ποικιλόμορφη σύνθεση μπορεί να αποδειχθεί ωφέλιμη όταν διαχειρίζεται ορθά, καθώς κάθε γενιά συμβάλλει με διαφορετικό τρόπο σε μια εταιρία. Τα κυριότερα οφέλη της διαγενεακής συνύπαρξης σε έναν εργασιακό χώρο είναι τα εξής:
- 1. Μεταφορά τεχνογνωσίας
Η ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών μεταξύ γενεών αποτελεί το χαρακτηριστικότερο πλεονέκτημα από τη συνύπαρξη διαφορετικών γενεών στον εργασιακό χώρο. Ενώ οι παλαιότεροι μπορούν αναμφίβολα να προσφέρουν καθοδήγηση, πολύτιμες γνώσεις και εποικοδομητικό feedback στους νεότερους λόγω της μεγαλύτερης εμπειρίας τους, οι τελευταίοι μπορούν να τους βοηθήσουν στην εξοικείωση με τα νέα τεχνολογικά μέσα που χρησιμοποιούνται στον εργασιακό χώρο ή να αναλάβουν πιο δημιουργικά tasks, δεδομένου ότι είναι συνήθως πιο καινοτόμοι.
- 2. Λήψη ορθότερων αποφάσεων
Σε συνέχεια των παραπάνω, τόσο οι γνώσεις και η εμπειρία, όσο και οι δεξιότητες που διασφαλίζουν την προσαρμογή στις τρέχουσες εξελίξεις των νεότερων συμβάλλουν στη λήψη καλύτερων αποφάσεων. Η κάθε γενιά συνεισφέρει τη δική της οπτική και προσέγγιση, ώστε καλύπτονται διαφορετικές πλευρές και επιτυγχάνονται πιο ολοκληρωμένα αποτελέσματα. Παραδείγματος χάρη σε μία συνάντηση για την αύξηση των πωλήσεων ενός προϊόντος, οι παλαιότεροι μπορούν να μοιραστούν τους τρόπους διατήρησης του πελατολογίου της εταιρίας από την εμπειρία τους, ενώ οι εργαζόμενοι των γενεών Υ και Ζ μπορούν να προτείνουν στρατηγικές αξιοποίησης των social media στη σύγχρονη διαφήμιση. Το αποτέλεσμα είναι η λήψη πιο ολοκληρωμένων αποφάσεων, καθώς αξιοποιούνται περισσότερες ιδέες.
- 3. Διαμόρφωση συμπεριληπτικού περιβάλλοντος στον εργασιακό χώρο
Η ενθάρρυνση της διαγενεακής ποικιλομορφίας στον εργασιακό χώρο συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός συμπεριληπτικού και ανοιχτού κλίματος. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον οι εργαζόμενοι αισθάνονται ότι μπορούν να συμβάλλουν με τις ιδέες τους, να συμμετάσχουν ενεργά και να μοιραστούν την οπτική τους. Ως αποτέλεσμα, ενισχύεται το αίσθημα αξίας των εργαζομένων, καθώς νιώθουν ότι οι ιδέες και η συνεισφορά τους εκτιμώνται, ενώ παράλληλα αυξάνεται το κίνητρο τους για συμμετοχή στις διαδικασίες της ομάδας.
Ορθή διαχείριση του χάσματος γενεών στον εργασιακό χώρο
Η συνύπαρξη διαφορετικών γενεών στον εργασιακό χώρο συνεπάγεται σημαντικά πλεονεκτήματα. Για να επωφεληθεί πλήρως η εταιρεία από αυτά τα πλεονεκτήματα απαιτείται στοχευμένη διαχείριση της διαγενεακής ποικιλομορφίας, κατά τους εξής τρόπους:
- Ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ των διαφορετικών γενεών
Το HR οφείλει να αναδείξει τα οφέλη της διαγενεακής συνεργασίας για την επίτευξη των καλύτερων δυνατών αποτελεσμάτων. Αναλυτικότερα, πρέπει να καλλιεργήσει στους εργαζομένους της εταιρίας την αντίληψη ότι η διαγενεακή ποικιλομορφία δεν είναι εχθρός, αλλά αντίθετα σύμμαχος, διότι δημιουργεί έδαφος να συνδυαστούν διαφορετικές ικανότητες και προσεγγίσεις. Σε πρακτικό επίπεδο αυτό μπορεί να υλοποιηθεί με τη δημιουργία διαγενεακών ομάδων εργασίας για τη διεκπεραίωση συγκεκριμένων έργων, όπου οι εργαζόμενοι θα έχουν τη δυνατότητα να διαπιστώσουν στην πράξη τη συμβολή της κάθε γενιάς και να μάθουν ο ένας από τον άλλον.
- Παροχή ευκαιριών για mentorship από τη μία γενιά στην άλλη
Αντίστοιχα αποτελέσματα θα είχε και η διοργάνωση mentorship sessions από τη μία γενιά στην άλλη. Παραδείγματος χάρη, κατά τη διάρκεια τέτοιων sessions, οι νεότερες γενιές θα μπορούσαν να κατατοπίσουν τους μεγαλύτερους συναδέλφους σχετικά με τη χρήση των social media, ενώ οι τελευταίοι να προσφέρουν συμβουλές σχετικά με το πως να διαχειριστεί ένας επαγγελματίας τους πελάτες της εταιρίας.
- Επένδυση στο team-building
Προκειμένου να συνεργαστούν αρμονικά ομάδες όπου συνυπάρχουν εκπρόσωποι των διαφορετικών γενεών είναι απαραίτητο να σπάσει ο πάγος μεταξύ τους. Ο ρόλος του επαγγελματία HR είναι καθοριστικός, καθώς οφείλει να ενθαρρύνει τους εργαζομένους να γνωρίσουν καλύτερα και να συνδεθούν ουσιαστικά με νεότερους ή παλαιότερους συναδέλφους τους. Η δημιουργία μεικτών χώρων εργασίας στους οποίους εργάζονται παράλληλα διαφορετικές γενιές, καθώς και η οργάνωση δραστηριοτήτων team-building και social events αποτελούν πρακτικές που θα συμβάλλουν στη γνωριμία των γενεών στον εργασιακό χώρο και στην ανάπτυξη της αίσθησης της ομάδας.
- Διατήρηση ενός περιθωρίου ευελιξίας από τον εργοδότη
Η διαχείριση ενός ποικιλόμορφου εργατικού δυναμικού απαιτεί διάθεση διαπραγμάτευσης και προσαρμοστικότητα, εκ μέρους του εργοδότη, καθώς οι διαφορετικές γενιές εμφανίζουν συχνά διαφοροποιημένες ανάγκες και εργασιακές συνήθειες.
Ο ίδιος ο εργοδότης μπορεί να αποτελέσει πρότυπο, επιδεικνύοντας ευελιξία όπου αυτό είναι δυνατόν και δε διαταράσσει την ομαλή λειτουργία της επιχείρησης. Ενδεικτικά, μπορεί να υιοθετήσει πολιτικές που ενθαρρύνουν το work-life balance, όπως το υβριδικό μοντέλο ή η εξ αποστάσεως εργασία, για τους νεότερους εργαζομένους και, παράλληλα, να διατηρήσει το παραδοσιακό ωράριο 9-5 στους χώρους της εταιρίας για τους παλαιότερους που είναι πιο εξοικειωμένοι με αυτό. Αντίστοιχα, η προσαρμογή στους προτιμώμενους τρόπους επικοινωνίας κάθε γενιάς, δηλαδή διαπροσωπικές συναντήσεις και τηλεφωνικές κλήσεις για τις παλαιότερες και emails και μηνύματα για τις νεότερες, συμβάλλει στη σαφέστερη διάδοση πληροφοριών και την αποφυγή παρεξηγήσεων.
Έτσι, η ευελιξία λειτουργεί ως μηχανισμός γεφύρωσης των διαφορών μεταξύ των γενεών και δημιουργίας ενός περιβάλλοντος όπου όλοι οι εργαζόμενοι αισθάνονται ότι οι προτιμήσεις τους λαμβάνονται υπόψη.
- Διατήρηση κλίματος ανοιχτής επικοινωνίας και ανταλλαγή feedback
Η διαμόρφωση μίας κουλτούρας ανοιχτής επικοινωνίας συμβάλλει καθοριστικά στη διαχείριση ενός διαγενεακού εργατικού δυναμικού, καθώς διευκολύνει την ελεύθερη ανταλλαγή feedback και ιδεών. Πιο συγκεκριμένα, η εδραίωση ενός περιβάλλοντος όπου κυριαρχεί ο σεβασμός και όλοι οι εργαζόμενοι αισθάνονται άνετα να εκφράσουν τη γνώμη τους μπορεί να βελτιώσει την εργασιακή εμπειρία των διαφορετικών γενεών. Παραδείγματος χάρη, σε ένα τέτοιο κλίμα η μια γενιά μπορεί να επικοινωνεί με μεγαλύτερη ευκολία στην άλλη σε ποια σημεία των καθηκόντων της χρειάζεται υποστήριξη, ποιες διαδικασίες δεν κατανοεί πλήρως και με ποια tasks αισθάνεται άνετα να ασχοληθεί.
Επίλογος
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, γίνεται αντιληπτό ότι το χάσμα γενεών στον εργασιακό χώρο δεν είναι από μόνο του ούτε θετικό, ούτε αρνητικό. Το πως επηρεάζει τη λειτουργία μιας επιχείρησης εξαρτάται από τον τρόπο διαχείρισης του από τον εργοδότη και το HR. Παρόλο που η ορθή διαχείριση του είναι απαιτητική, αξίζει να επενδύσει μία εταιρία χρόνο και ενέργεια σε αυτήν, καθώς μπορεί να προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα για τους εργαζομένους αλλά και την ίδια.
