Περίληψη
Η παρούσα ανασκόπηση, σκοπό έχει να μελετήσει το χιούμορ του ηγέτη στον εργασιακό χώρο. Η χρήση του μπορεί να επιφέρει τόσο θετικές όσο και αρνητικές επιπτώσεις, ανάλογα με κάποιες παραμέτρους όπως ο τύπος χιούμορ και η συμπεριφορική έκφρασή του από τον ηγέτη. Η ανασκόπηση περιγράφει έξι διακριτές οδούς μέσω των οποίων το χιούμορ του ηγέτη επηρεάζει τους ακόλουθους θετικά και αρνητικά.
Λέξεις κλειδιά: leader, follower, leader humor, positive humor, negative humor
Περιεχόμενα
Εισαγωγή
Το χιούμορ φαίνεται να αποτελεί έναν αποτελεσματικό τρόπο σύνδεσης του ηγέτη (leader) με τους ακόλουθους (followers). Μάλιστα οι οργανισμοί συχνά προτρέπουν τους ηγέτες να το χρησιμοποιούν, ακόμα και παρέχουν εκπαιδεύσεις για το χιούμορ. Η έρευνα πάνω στο πεδίο τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται ώστε να γίνει και πιο κατανοητή η λειτουργία του.
Ο συγγραφέας, ορίζει το χιούμορ ως το βαθμό στον οποίο ένας ηγέτης επικοινωνεί ή μοιράζεται ερεθίσματα που σκοπό έχουν να διασκεδάσουν έναν ακόλουθο. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η κατάλληλη χρήση του χιούμορ μπορεί να είναι επωφελής, η ακατάλληλη χρήση του μπορεί να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα. Έτσι το χιούμορ του ηγέτη αναφέρεται ως «δίκοπο μαχαίρι» καθώς μπορεί να επηρεάσει και θετικά αλλά και αρνητικά την ευζωία και την εργασιακή απόδοση των ακόλουθων.
Οι ηγέτες πρέπει να είναι προσεκτικοί όταν χρησιμοποιούν το χιούμορ, καθώς ο καθένας το αντιλαμβάνεται με διαφορετικό τρόπο. Υπάρχουν διάφοροι τύποι χιούμορ που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι ηγέτες, αλλά η έρευνα εστιάζει κυρίως στο συνεργατικό και επιθετικό χιούμορ. Το συνεργατικό χιούμορ, που βοηθά στην εξασφάλιση καλών σχέσεων, συνήθως είναι ευεργετικό για τους ακόλουθους και τον οργανισμό. Αντίθετα, το επιθετικό χιούμορ, με τη μορφή σαρκασμού και υποτίμησης είναι πιο πιθανό να είναι αντιπαραγωγικό. Επίσης, το θετικό χιούμορ μπορεί να έχει αρνητικά αποτελέσματα όταν δεν γίνεται αποδεκτό από τους ακόλουθους. Η ανασκόπηση περιγράφει έξι διακριτές οδούς μέσω των οποίων το χιούμορ του ηγέτη επηρεάζει τους ακόλουθους. Συνολικά, είναι σημαντικό για τους ηγέτες να αντιλαμβάνονται τις επιπτώσεις του χιούμορ τους και να το χρησιμοποιούν με προσοχή για να διατηρήσουν θετικές σχέσεις και αποτελέσματα για τους ακόλουθους και τον οργανισμό.
Οι ευεργετικές επιδράσεις του χιούμορ του ηγέτη
Δημιουργεί θετικά συναισθήματα ενώ ανακουφίζει τα αρνητικά
Το χιούμορ του ηγέτη μπορεί να δημιουργήσει θετικά συναισθήματα στους ακόλουθους και να ανακουφίσει τα αρνητικά συναισθήματά τους. Οι ηγέτες μπορούν να ενεργοποιήσουν το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου των ακόλουθων μέσω παιγνιώδους επικοινωνίας και απροσδόκητων ιστοριών, δημιουργώντας θετικά συναισθήματα όπως χαρά, διασκέδαση και ευτυχία. Η επίδειξη χιούμορ από τον ηγέτη μπορεί επίσης να μεταδώσει τα θετικά συναισθήματά του στους ακόλουθους. Ωστόσο, αν οι ακόλουθοι δεν θεωρούν το χιούμορ αστείο και κατάλληλο, δεν θα βιώσουν θετικά συναισθήματα. Εκτός από τη δημιουργία θετικών αισθημάτων, το χιούμορ του ηγέτη μπορεί να βοηθήσει να ανακουφιστεί το άγχος των ακόλουθων και να μειωθεί η ένταση. Έτσι, η θετική επίδειξη χιούμορ από τον ηγέτη συνδέεται με βελτιωμένη ικανοποίηση από την εργασία, εργασιακή δέσμευση και ακμαίο ηθικό των ακόλουθων, καθώς και μειωμένη πρόθεση απόσυρσης.
Σημάδια για τη διαμόρφωση μιας θετικής άποψης για τους ηγέτες και το επάγγελμα
Το χιούμορ των ηγετών δεν ενθαρρύνει απλώς τους ακόλουθους, αλλά μπορεί και να μεταφέρει σημαντικές πληροφορίες για τους ηγέτες και τις προσδοκίες τους. Το επιτυχημένο χιούμορ κάνει τους ηγέτες να φαίνονται πνευματώδεις, ενισχύοντας την έμπνευση και δημιουργική σκέψη των ακολούθων. Ο αυτοσαρκασμός των ηγετών δείχνει ανεκτικότητα στις αποτυχίες και των ακολούθων, ενθαρρύνοντας τη μάθηση. Το χιούμορ μειώνει τη βαρεμάρα και κάνει τις εργασίες πιο ευχάριστες, ενώ αυξάνει την αυτονομία και την αυτοπεποίθηση των ακολούθων. Επιπλέον, το χιούμορ διευρύνει τη σκέψη και την ευελιξία, δημιουργώντας μια κουλτούρα διασκέδασης και καινοτομίας, ενισχύοντας την αντιλαμβανόμενη υποστήριξη του οργανισμού και τη δημιουργική επίλυση προβλημάτων.
Μείωση των τυπικών διαφορών κύρους και δημιουργία ποιοτικών σχέσεων
Η ενσωμάτωση του χιούμορ στην επικοινωνία ηγέτη-ακόλουθου, μπορεί είτε να μειώσει είτε να αυξήσει την απόσταση μεταξύ τους. Όταν το χιούμορ εκτιμάται θετικά από τους ακόλουθους τότε μπορεί να μειωθεί η απόσταση και οι διαφορές μεταξύ τον δύο πλευρών, και να ενδυναμωθεί η σχέση. Μάλιστα το συνεργατικό χιούμορ του ηγέτη οδηγεί σε μια πιο ανεπίσημη και φιλική επικοινωνία χτίζοντας συναισθήματα εμπιστοσύνης, σεβασμού και ισότητας. Αυτό μπορεί να ενισχύσει και τη συμπεριφορά του πολίτη των εργαζόμενων. Ακόμα, είναι πολύ σημαντικό για τους νέους εργαζόμενους καθώς αντιλαμβάνονται το εργασιακό πλαίσιο ως αστείο και χαλαρωτικό. Η ισότητα και η μείωση της απόστασης μπορεί να επιτευχθεί και με τη χρήση αυτοσαρκαστικού χιούμορ, το οποίο μάλιστα ενισχύει το αίσθημα αποδοχής και ανήκειν.
Το θετικό χιούμορ του ηγέτη ενισχύει τη φωνή των εργαζόμενων ώστε να εκφράσουν ελεύθερα προβλήματα, απόψεις, ιδέες κλπ. Κι αυτό γιατί οικοδομείται μια σχέση εμπιστοσύνης και εκτίμησης μέσω της χρήσης του χιούμορ. Οι ακόλουθοι νιώθουν μεγαλύτερη ψυχολογική ασφάλεια να αναλαμβάνουν έργα με ρίσκο και να εξερευνούν νέες προοπτικές.
Οι επιζήμιες επιπτώσεις του χιούμορ του ηγέτη
Οδηγεί σε χαλαρή ερμηνεία των κανόνων στην εργασία
Το χιούμορ του ηγέτη μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες, επηρεάζοντας τις αντιλήψεις των ακολούθων για τους κανόνες στο χώρο εργασίας. Σύμφωνα και με τη θεωρία καλοπροαίρετης παραβίασης (The Benign Violation Theory), το χιούμορ και ιδιαίτερα το επιθετικό μπορεί να κάνει τους ακολούθους λιγότερο ευαισθητοποιημένους για την κοινωνική τους εικόνα και να τους κάνει να πιστεύουν ότι τα λάθη τους δεν θα έχουν συνέπειες. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αγένεια και αρνητικές συμπεριφορές, όπως το κουτσομπολιό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ηθική ταυτότητα του ηγέτη είναι κρίσιμη για την επιβολή ηθικών προτύπων.
Η άσκηση εξουσίας μπορεί να αυξήσει την ψυχολογική απόσταση και να αποδυναμώσει τις σχέσεις
Το χιούμορ είναι ενσωματωμένο στις κοινωνικές σχέσεις. Το θετικό χιούμορ από τους ηγέτες μπορεί να ενισχύσει τις σχέσεις, ενώ το αρνητικό χιούμορ μπορεί να τις αποδυναμώσει. Το επιθετικό χιούμορ από τους ηγέτες μπορεί να αυξήσει την ψυχολογική απόσταση και να ενισχύσει τις ιεραρχικές διαφορές, σε αντίθεση με το συνεργατικό χιούμορ. Αυτό μπορεί να προκαλέσει ταπείνωση, κατάθλιψη, απομόνωση και αποθάρρυνση των ακολούθων, μειώνοντας την επιθυμία τους να συμμετέχουν ενεργά. Επίσης, επηρεάζει τις γνωστικές τους λειτουργίες, οδηγώντας σε χαμηλό αυτοέλεγχο και απροθυμία για ενεργό συμμετοχή, ενώ μπορεί να προκαλέσει σιωπή και εθιστικές συμπεριφορές. Τέλος οι αρνητικές αυτές επιδράσεις μπορεί να διαχυθούν και στους παρευρισκόμενους δημιουργώντας αρνητική συναισθηματική κατάσταση.
Η ανεπιτυχής χρήση του χιούμορ διαμορφώνει αρνητική αντίληψη για τον ηγέτη
Ακόμα και αν ένας ηγέτης προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει θετικό χιούμορ, μπορεί να υπάρξουν αρνητικές συνέπειες. Το χιούμορ δεν θεωρείται πάντα αστείο ή κατάλληλο από όλους τους ακόλουθους. Αν το χιούμορ αποτύχει, οι ακόλουθοι μπορεί να θεωρήσουν τον ηγέτη λιγότερο ικανό και αξιόπιστο. Η αποτυχία στο χιούμορ υπογραμμίζει την έλλειψη κατανόησης μεταξύ ηγέτη και ακολούθων και μειώνει τον σεβασμό και την προθυμία των ακολούθων να ζητούν συμβουλές από τον ηγέτη. Επιπλέον, η υπερβολική χρήση χιούμορ μπορεί να κάνει τον ηγέτη να φαίνεται επιπόλαιος, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα της ηγεσίας.
Συμπεράσματα
Η έρευνα για το χιούμορ των ηγετών δείχνει ότι επηρεάζει σημαντικά τα αποτελέσματα των ακολούθων, όπως η ικανοποίηση από την εργασία, η δέσμευση και η δημιουργικότητα. Το θετικό χιούμορ φέρνει ευεργετικά αποτελέσματα, ενώ το αρνητικό χιούμορ έχει αρνητικές συνέπειες. Ωστόσο, η κατάσταση δεν είναι απόλυτη. Το θετικό χιούμορ μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες και το αρνητικό χιούμορ θετικές πλευρές. Οι μελέτες συχνά συγχέουν την αποτελεσματικότητα του χιούμορ με την έκφρασή του. Η μελλοντική έρευνα πρέπει να διαχωρίσει τα δύο και να εξετάσει τις λεπτές διαφορές στα κόστη και τα οφέλη της έκφρασης του χιούμορ των ηγετών.
Η έρευνα για το χιούμορ των ηγετών υποθέτει συνήθως ότι οι ηγέτες είναι οι πομποί του χιούμορ και οι ακόλουθοι οι αποδέκτες. Ωστόσο, μια αστεία συνομιλία είναι δυναμική διαδικασία και οι ακόλουθοι μπορούν να ανταποκριθούν με χιούμορ, ακόμα και για να εκφράσουν διαφωνία με τον ηγέτη. Μελλοντικές έρευνες θα πρέπει να εξετάσουν αυτήν τη δυναμική πιο βαθιά και να διερευνήσουν τις αλληλεπιδράσεις στην έκφραση του χιούμορ μεταξύ ηγετών και ακολούθων, καθώς και τις συνέπειες για και τις δύο πλευρές. Ακόμα, καθώς το χιούμορ μπορεί να συμβάλλει στη διαμόρφωση εντυπώσεων η μελλοντική έρευνα θα μπορούσε να εστιάσει στο πως η διαχείριση εντυπώσεων και άλλα κίνητρα μπορούν να διαμορφώσουν το βαθμό που οι ηγέτες χρησιμοποιούν το χιούμορ στην εργασία.
