Leader humility and team innovation: The role of team reflexivity and team proactive personality. Journal of Organizational Behavior, 43(8). https://doi.org/10.1002/job.2648
Leblanc, P., Rousseau, V., & Harvey, J. (2022a).
Περίληψη
Η παρούσα έρευνα μελετά κάτω υπό ποιες συνθήκες η ταπεινότητα του ηγέτη μπορεί να επωφελήσει την ομάδα. Οι ερευνητές οδηγήθηκαν σε μία σχέση, όπου η ταπεινότητα του ηγέτη μπορεί να οδηγήσει σε καινοτομία της ομάδας μέσω ενίσχυσης της αντανακλαστικότητας της ομάδας, δηλαδή το κατά πόσο τα μέλη της ομάδας μπορούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους και να ανταλλάξουν ιδέες ελεύθερα. Ωστόσο, για να μπορέσει να συμβεί αυτό, είναι σημαντικό το μέσο επίπεδο των μελών της ομάδας να έχει ενεργητική προσωπικότητα, ώστε να μπορέσει να επωφεληθεί από τον ταπεινό ηγέτη μέσω της αντανακλαστικότητας της ομάδας.
Λέξεις κλειδιά: ταπεινότητα του ηγέτη, καινοτομία της ομάδας, ενεργητική προσωπικότητα της ομάδας, αντανακλαστικότητα της ομάδας.
Περιεχόμενα
Εισαγωγή
Στην έρευνά τους οι Leblanc και συνεργάτες (2022) μελέτησαν το πώς και πότε οι ομάδες μπορούν να επωφεληθούν από την ταπεινότητα του ηγέτη.
Πιο συγκεκριμένα, η ταπεινότητα του ηγέτη, αναφέρεται σε μια από πάνω προς τα κάτω προσέγγιση της ηγεσίας. Η προσέγγιση αυτή σημαίνει ότι όλα τα μέλη της εταιρείας εμπλέκονται στη διαδικασία λήψης αποφάσεων με σκοπό την επίτευξη των στόχων και του οράματος της. O ηγέτης είναι ανοιχτός στο να ανταλλάξει feedback, να κάνει (κριτική) συζήτηση με τα μέλη της ομάδας, αναγνωρίζοντας τα λάθη, τις αδυναμίες του και τα δυνατά του στοιχεία και να αναζητήσει τρόπους βλετίωσης του εαυτού του και κατ’επέκταση της ομάδας, μέσα από αυτή τη συλλογική διαδικασία. Ακόμα, μπορεί να δει πέρα από τον εαυτό του, να αντιμετωπίζει τους άλλους με σεβασμό και εκτίμηση χωρίς αλαζονεία κι αυταρέσκεια. Επομένως είναι έτοιμος να δεχτεί κάτι διαφορετικό και να ακολουθήσει νέες προοπτικές.
Έτσι, οι ταπεινοί ηγέτες, μπορούν να οδηγήσουν στην αντανακλαστικότητα της ομάδας (team reflexivity). Αυτή αναφέρεται στο κατά πόσο τα μέλη της ομάδας μπορούν να επικοινωνήσουν ανοιχτά μεταξύ τους και να ανταλλάξουν ελεύθερα ιδέες, να συζητήσουν για τις στρατηγικές και τις διαδικασίες που χρησιμοποιούν, λαμβάνοντας υπόψιν όλες τις μοναδικές ιδέες του κάθε μέλους της, με σκοπό την επίτευξη ενός κοινού σκοπού.
Η αντανακλαστικότητα της ομάδας μπορεί να οδηγήσει στην καινοτομία με δύο τρόπους:
Τα άτομα, μαθαίνουν από τα λάθη τους μέσα από τρεις αλληλένδετες υπο-διαδικασίες, τον αναστοχασμό, τον προγραμματισμό και την προσαρμογή.
Μέσω της αξιοποίησης των επιτυχιών της ομάδας, οι οποίες ωθούν την ομάδα να θέσει πιο τολμηρούς στόχους για το μέλλον.
Φαίνεται πως οι ταπεινοί ηγέτες μπορούν να ενισχύσουν την αντανακλαστικότητα της ομάδας, καθώς δίνουν την ευκαιρία στα μέλη της να είναι ενεργά και να αναλάβουν όλοι από κοινού δράση. Η διαδικασία αυτή έχει ως αποτέλεσμα την ενίσχυση της δημιουργικότητάς, την παράκαμψη δυσκολιών και την ανάληψη ρίσκων, με απώτερο σκοπό την καινοτομία.
Σύμφωνα με την Κοινωνικογνωστική Θεωρία Μάθησης, μαθαίνουμε μέσω της παρατήρησης. Ένας ταπεινός ηγέτης μπορεί να λειτουργήσει και ως πρότυπο για τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας, ώστε να υιοθετήσουν τον συγκεκριμένο τρόπο δράσης. Η ομάδα μπορεί να παρατηρήσει τη συμπεριφορά του ηγέτη, να συλλέξει τα βασικά στοιχεία, ακόμα και να προσαρμόσει κάποια από αυτά, κι έτσι να τα υιοθετήσει στο στυλ εργασίας της.
Ωστόσο, τα ευρήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα της ταπεινότητας του ηγέτη είναι μεικτά. Πολλές φορές η ταπεινότητα του ηγέτη δημιουργεί το αίσθημα της έλλειψης αυτοπεποίθησης και ικανοτήτων. Επομένως, ένας τέτοιος ηγέτης αμφισβητείται και σίγουρα δεν λειτουργεί ως πρότυπο.
Γίνεται αντιληπτό, πως ένας ακόμη παράγοντας επηρεάζει τη σχέση αυτή, κι αυτός είναι τα χαρακτηριστικά των μελών της ομάδας. Η Κοινωνικογνωστική Θεωρία Μάθησης, υποστηρίζει ότι τα διαφορετικά μέλη της κάθε ομάδας εστιάζουν σε διαφορετικά χαρακτηριστικά αυτής, και αναλόγως οδηγούνται σε διαφορετικούς τρόπους δράσης. Ομάδες με ενεργητικά μέλη (proactive members), τα οποία επιδιώκουν την ανάληψη πρωτοβουλιών με σκοπό την αλλαγή, θα δουν την ταπεινότητα του ηγέτη ως ευκαιρία για αλλαγή και θα υιοθετήσουν αντανακλαστική συμπεριφορά. Αντίθετα, ομάδες με μη ενεργητικά μέλη δεν θα εκμεταλλευτούν την ευκαιρία και δεν θα πάρουν πρωτοβουλίες μέχρι τελικά να πάρει αποφάσεις ο ηγέτης.
Με ποια διαδικασία οι ηγέτες επηρεάζουν την ομάδα;
Εξαρτάται από το πόσο συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της ομάδας. Όσα αναφέρθηκαν παραπάνω μπορούν να εξηγηθούν από το πλαίσιο «I-P-O: Εισροή – Διαδικασία – Εκροή (Input-Process-Output)». Οι ηγέτες δημιουργούν κάποιες εισροές στην ομάδα μέσω της συμπεριφοράς τους π.χ. ταπεινότητα, οι οποίες επηρεάζουν τις διαδικασίες λειτουργίας της ομάδας. Οι διεργασίες αυτές, που μπορεί να είναι η αντανακλαστικότητα της ομάδας, οδηγούν στα αποτελέσματα- εκροές της ομάδας π.χ. καινοτομία.
Οι συγγραφείς προτείνουν, πως σύμφωνα με τα παραπάνω, η ενεργητικότητα της ομάδας θα αποτελεί ρυθμιστικό διαμεσολαβητικό ρόλο στην σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ ταπεινού ηγέτη και αντανακλαστικότητας της ομάδας που τελικά οδηγεί σε δημιουργικότητα και καινοτομία.
Κι αυτό, γιατί όντας ενεργητικά τα μέλη της ομάδας, τα άτομα θέλουν να εκμεταλλευτούν ευκαιρίες για αλλαγή, κι έτσι λειτουργούν με βάση την αντανακλαστικότητα. Κάνουν ελεύθερα συζητήσεις μεταξύ τους , αποδέχονται κι απορρίπτουν ιδέες και σκέφτονται πως θα φτάσουν εκεί που επιθυμούν.
Υποθέσεις
Η αντανακλαστικότητα της ομάδας μεσολαβεί στη θετική σχέση μεταξύ της ταπεινότητας του ηγέτη και της ομαδικής καινοτομίας.
Η ενεργητική προσωπικότητα της ομάδας μετριάζει την έμμεση σχέση μεταξύ της ταπεινότητας του ηγέτη και της καινοτομίας της ομάδας μέσω της αντανακλαστικότητας της ομάδας, έτσι ώστε η σχέση είναι θετική όταν η ενεργητική προσωπικότητα της ομάδας είναι υψηλή, αλλά όχι όταν είναι χαμηλή.
Μέθοδος
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή 71 (50 υπεύθυνοι, 434 μέλη ομάδας) διαφορετικών ομάδων από πανεπιστημιακό νοσοκομείο στον Καναδά. Αξιολογήθηκαν η ταπεινότητα του ηγέτη, η ενεργητικότητα των μελών της ομάδας, η αντανακλαστικότητα της ομάδας και η καινοτομία της ομάδας από τα μέλη της ομάδας και τους άμεσους προϊστάμενους των ομάδων, σε 3 διαφορετικές χρονικές στιγμές σε μία περίοδο 5 μηνών.
Αποτελέσματα
Τα αποτελέσματα της έρευνας επιβεβαίωσαν και τις δύο υποθέσεις των συγγραφέων. Τα ευρήματά, λοιπόν, υποδηλώνουν ότι η αντανακλαστικότητα της ομάδας διαμεσολαβεί στη θετική επίδραση της ταπεινότητας ηγετών στην καινοτομία της ομάδας, και ίσως το πιο σημαντικό, ότι η ομαδική ενεργητική προσωπικότητα των μελών της ομάδας μετριάζει αυτή τη σχέση.
| Οι σημαντικότερες συνεισφορές της έρευνας στη βιβλιογραφία είναι οι εξής: | |
|---|---|
| 1 | Επιβεβαιώνεται η αποτελεσματικότητα της από κάτω προς τα πάνω ηγεσίας για την καινοτομία, την οποία ενθαρρύνουν οι ηγέτες μέσα από ευκαιρίες που δίνουν στην ομάδα να συμβάλλει σε αυτήν. Επίσης, οι ηγέτες αυτοί, δίνουν έμφαση στη μάθηση κι εκτιμούν τη βοήθεια των άλλων. Προτείνεται, λοιπόν, η επανεστίαση της προσοχής από πιο διεκδικητικούς και απόλυτους ηγέτες σε πιο ταπεινούς. |
| 2 | Ενσωματώνει στοιχεία στη Θεωρία Κοινωνικογνωστικής Μάθησης. Οι ταπεινοί ηγέτες, μπορούν όντως να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και να ενισχύσουν την ενεργητική δράση των μελών και την αντανακλαστικότητα της ομάδας. Προωθείται η καινοτομία μέσω της μάθησης και μαθαίνουν τα μέλη της ομάδας να δρουν με αυτόν τον τρόπο. Επομένως, αποδυναμώνονται οι ισχυρισμοί ότι ο ταπεινός ηγέτης μπορεί να είναι επιζήμιος για την ομάδα. Η αντανακλαστικότητα της ομάδας, μπορεί να ενισχυθεί κι από καθοδηγούμενες παρεμβάσεις ανταστοχασμού, ώστε να βοηθηθούν τα μέλη της ομάδας ως προς αυτήν την κατεύθυνση. |
| 3 | Ενισχύεται η ιδέα, ότι η αποτελεσματικότητα της ταπεινής ηγεσίας εξαρτάται από το πλαίσιο. Η ταπεινότητα του ηγέτη δεν εγγυάται την αυτόματη επίτευξη καινοτομίας. Απαιτείται ένα ενεργητικό πλαίσιο, όπου τα μέλη της ομάδας θα εκμεταλλευτούν στο έπακρο την ευκαιρία για μάθηση που τους δίνεται μέσω της προσωπικής ανάπτυξης αλλά και της ανταλλαγής ιδεών. Επομένως, οι ταπεινοί ηγέτες, θα πρέπει να βεβαιωθούν ότι τα άτομα της ομάδας τους είναι ενεργητικά, πριν ακολουθήσουν αυτήν την πρακτική. |
Περιορισμοί και προτάσεις για μελλοντική έρευνα
Κάποιοι από τους περιορισμούς της παρούσας έρευνας θα μπορούσαν να είναι: η αντικειμενικότητα των μετρήσεων καθώς πρόκειται για αυτοαναφορές. Ακόμα, το ποσοστό των γυναικών ήταν πάνω από 80% και το δείγμα λήφθηκε, ναι μεν από διαφορετικές ομάδες, αλλά όλες από το ίδιο πανεπιστημιακό νοσοκομείο. Τέλος, δεν υπάρχει συμφωνία ως προς το πόσο αποτελεσματικό είναι το ταπεινό στυλ ηγεσίας όταν πρόκειται για ακραίες απειλές και μεγάλη πίεση χρόνου, όπου συχνά αναφέρεται ότι απαιτείται άμεση ανάληψη πρωτοβουλιών.
Όλα αυτά θα μπορούσαν να εξεταστούν σε μελλοντικές έρευνες.
