Older workers’ knowledge seeking from younger coworkers: Disentangling countervailing pathways to successful aging at work. Journal of Organizational Behavior. https://doi.org/10.1002/job.2751
Pfrombeck, J., Burmeister, A., & Grote, G. (2023)
Περίληψη
Στη μελέτη αυτή, οι ερευνητές εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο η αναζήτηση γνώσης των μεγαλύτερων εργαζόμενων από τους νεότερους συναδέλφους τους, επηρεάζει την επιτυχημένη ωρίμανση στον χώρο εργασίας. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το μοντέλο αυτο-ρύθμισης για την πετυχημένη ωρίμανση στον χώρο εργασίας για να εντοπίσουν τους τρόπους με τους οποίους η ανταλλαγή γνώσεων μπορεί να συμβάλλει στην ενίσχυση της κινητοποίησης και της ικανότητας των μεγαλύτερων εργαζόμενων να συνεχίσουν την εργασία τους. Οι σχέσεις αυτές εξαρτώνται από το θετικό διαγενεακό αίσθημα, το αίσθημα ντροπής καθώς και την αντιλαμβανόμενη μάθηση των μεγαλύτερων εργαζόμενων. Η μελέτη παρέχει σημαντικές πληροφορίες για τη δυναμική της ανταλλαγής γνώσεων σε περιβάλλοντα εργασίας με ποικιλομορφία ως προς την ηλικία και τις επιπτώσεις της διαδικασίας αυτής στην επιτυχημένη ωρίμανση στον χώρο εργασίας.
Λέξεις κλειδιά: ηλικιακή ποικιλομορφία, ηλικιακά πρότυπα, αμηχανία, αναζήτηση γνώσεων, μάθηση, κίνητρα, μεγαλύτεροι εργαζόμενοι, κοινωνική αυτοπεποίθηση
Περιεχόμενα
Εισαγωγή
Τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί σημαντικά το προσδόκιμο της ζωής, με συνέπεια την αύξηση της ηλικιακής ποικιλομορφίας μεταξύ των εργαζόμενων. Η ανταλλαγή διαφορετικών γνώσεων μεταξύ νεότερων (έως 35 ετών) και μεγαλύτερων (45-50 ετών και άνω) εργαζόμενων συχνά αναφέρεται ως διαγενεακή ανταλλαγή γνώσεων. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, η διαδικασία αυτή, μπορεί να διευκολύνει τη μάθηση, να συμβάλει στην παραμονή στο εργασιακό πλαίσιο και να ενισχύσει την απόδοση.
Μέχρι στιγμής, οι έρευνες έχουν επικεντρωθεί στη μελέτη των αποτελεσμάτων αναζήτησης γνώσης των μικρότερων από τους μεγαλύτερους. Οι μεγαλύτεροι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν ένα δίλημμα ως προς την αναζήτηση γνώσης από τους νεότερους. Αναλυτικότερα, θέλουν αλλά και είναι σχεδόν απαραίτητο να μαθαίνουν συνεχώς ώστε να είναι πιο αποτελεσματικοί. Οι νεότεροι εργαζόμενοι μπορούν να τους προσφέρουν μοναδικές ευκαιρίες μάθησης και ανάπτυξης δεξιοτήτων. Ωστόσο, οι κοινωνικές νόρμες θεσπίζουν τους μεγαλύτερους ως καταλληλότερη πηγή γνώσης, με αποτέλεσμα η καταπάτηση αυτού του «κανόνα» να κάνει τους μεγαλύτερους να νιώθουν άβολα τόσο στο να παραδεχτούν την έλλειψη γνώσης όσο και στο να αναζητήσουν γνώση από τους νεότερους.
Το μοντέλο αυτό-ρύθμισης που συμβάλλει στην πετυχημένη ωρίμανση στο χώρο εργασίας (Self-regulatory process model of successful aging at work) αναφέρεται στην ικανότητα των μεγαλύτερων εργαζόμενων να διατηρήσουν ίδια επίπεδα λειτουργικότητας, όπως όταν ήταν νεότεροι, χρησιμοποιώντας στρατηγικές αυτό-ρύθμισης. Με τον τρόπο αυτό διαμορφώνεται η ικανότητά τους αλλά και το κίνητρό τους ώστε να συνεχίσουν να δουλεύουν μέσω της εμπλοκής ή της απεμπλοκής.
Έτσι, το μοντέλο, δίνει ένα πλαίσιο για έρευνα αναγνωρίζοντας θετικές και αρνητικές συνέπειες στην αναζήτηση γνώσης των μεγαλύτερων από τους μικρότερους, καθώς:
- αναγνωρίζει την αναζήτηση γνώσης από τους άλλους, ως μια προληπτική αυτό-ρυθμιστική συμπεριφορά για επιτυχημένη ωρίμανση στην εργασία
- περιγράφει αντίρροπες αυτό-ρυθμιστικές διαδικασίες (δέσμευσης και αποδέσμευσης) για την επιτυχή ωρίμανση στην εργασία
- αναγνωρίζει τη σημαντικότητα διαδικασιών αυτό-ρύθμισης που σχετίζονται με τον εαυτό και το εργασιακό πλαίσιο.
Θετικό διαγενεακό αίσθημα (Positive intergenerational affect): Το συναίσθημα που χαρακτηρίζει τις διαγενεακές αλληλεπιδράσεις. Εδώ, αναφέρεται στο συναίσθημα που δημιουργείται στους μεγαλύτερους εργαζόμενους και στο κατά πόσο νιώθουν άνετα να συναλλάσσονται με τους νεότερους εργαζόμενους. Επομένως, αποτελεί κομμάτι της προσωπικής κοινωνικής αυτοπεποίθησης του/της καθενός/μιας στη διαδικασία συνδιαλλαγής γνώσεων και σχετίζεται και με τη δυνατότητα απόκτησης γνώσης.
Η συνεισφορά της παρούσας έρευνας:
- Υπό ποιες συνθήκες η αναζήτηση γνώσης από νεότερους συναδέλφους σχετίζεται θετικά με την επιτυχημένη ωρίμανση στην εργασία.
- Επέκταση του μοντέλου της διαδικασίας αυτό-ρύθμισης. Η μάθηση και η ντροπή θεωρούνται ως αυτό-ρυθμιστικές διαδικασίες που σχετίζονται με την αναζήτηση γνώσης από τους νεότερους συναδέλφους και άρα με το κίνητρο και την ικανότητα να συνεχίζουν να εργάζονται αποτελεσματικά. Η αναζήτηση γνώσης ενισχύεται μέσω της ανάγκης για μάθηση και μειώνεται μέσω του αισθήματος ντροπής που δημιουργείται εξαιτίας των κοινωνικών νορμών. Με τον τρόπο αυτό επηρεάζεται και η διαδικασία ωρίμανσης στον χώρο εργασίας.
- Το θετικό διαγενεακό αίσθημα ως προσωπικός ρυθμιστικός παράγοντας που σχετίζεται με την κοινωνική αυτοπεποίθηση και επηρεάζει την ικανότητα αναζήτησης γνώσης των μεγαλύτερων από τους νεότερους.
Υποθέσεις
Η αναζήτηση γνώσεων των μεγαλύτερων από τους νεότερους εργαζόμενους σχετίζεται θετικά (όσο αυξάνεται το ένα αυξάνεται και το άλλο) και έμμεσα με το κίνητρο και την ικανότητα των μεγαλύτερων να συνεχίζουν να εργάζονται μέσω της αντιλαμβανόμενης μάθησης.
Η αναζήτηση γνώσεων των μεγαλύτερων από τους νεότερους εργαζόμενους σχετίζεται αρνητικά (όσο αυξάνεται το ένα μειώνεται το άλλο) και έμμεσα με το κίνητρο και την ικανότητα των μεγαλύτερων να συνεχίζουν να εργάζονται μέσω της ντροπής.
Το υψηλότερο θετικό διαγενεακό αίσθημα των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας κάνει πιο ισχυρή τη θετική σχέση μεταξύ της αναζήτησης γνώσεων από τους νεότερους συναδέλφους τους και της αντιλαμβανόμενης μάθησης.
Το υψηλότερο θετικό διαγενεακό αίσθημα κάνει πιο ισχυρή τη θετική έμμεση σχέση μεταξύ της αναζήτησης γνώσεων από νεότερους συναδέλφους και (α) των κινήτρων για να συνεχίσουν να εργάζονται και (β) της εργασιακής ικανότητας των μεγαλύτερων εργαζόμενων, μέσω της αντιλαμβανόμενης μάθησης.
Το θετικό διαγενεακό αίσθημα των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας μετριάζει τη θετική σχέση μεταξύ της αναζήτησης γνώσεων από τους νεότερους συναδέλφους τους και της ντροπής, έτσι ώστε η σχέση να είναι ασθενέστερη σε υψηλότερα (έναντι χαμηλότερων) επίπεδα θετικού διαγενεακού αισθήματος.
Το θετικό διαγενεακό αίσθημα μετριάζει την αρνητική έμμεση σχέση μεταξύ της αναζήτησης πληροφοριών των μεγαλύτερων εργαζόμενων από νεότερους συναδέλφους ως προς (α) τα κίνητρα για να συνεχίσουν να εργάζονται και (β) την εργασιακή τους ικανότητα μέσω της ντροπής, έτσι ώστε η έμμεση σχέση να είναι ασθενέστερη για υψηλότερα (έναντι χαμηλότερων) επίπεδα θετικού διαγενεακού αισθήματος.
Μέθοδος
Πρόκειται για μια μελέτη πεδίου που πραγματοποιήθηκε σε 3 στιγμές μετρήσεων σε μια συνολική περίοδο 6 εβδομάδων. Το δείγμα, 764 εργαζόμενοι, ηλικίας 45-76 ετών (50,7% γυναίκες) συλλέχθηκε μέσω του διαδικτυακού πάνελ Prolific και οι συμμετέχοντες έπρεπε να έχουν τουλάχιστον μία προσωπική συνάντηση ή βιντεοκλήση ανά εβδομάδα με νεότερους συναδέλφους, ώστε να έχουν την ευκαιρία για ανταλλαγή γνώσεων.
Συμπεράσματα
Η αντιλαμβανόμενη μάθηση, σχετίζεται θετικά α) τα κίνητρα των μεγαλύτερων εργαζόμενων ώστε να συνεχίσουν να εργάζονται και β) την εργασιακή τους ικανότητα, μέσω της αναζήτησης γνώσεων από τους νεότερους συναδέλφους.
Η αναζήτηση γνώσεων από νεότερους συναδέλφους σχετίζεται θετικά με την ντροπή, η οποία με τη σειρά της επηρεάζει αρνητικά την εργασιακή ικανότητα.
Η θετική διαγενεακή επίδραση μετριάζει τη σχέση μεταξύ της αναζήτησης γνώσεων των μεγαλύτερων από νεότερους συναδέλφους και της αμηχανίας, αμβλύνοντας τις αρνητικές επιπτώσεις στην εργασιακή ικανότητα των μεγαλύτερων εργαζόμενων.
Η θετική διαγενεακή επίδραση δεν επηρεάζει σημαντικά τη σχέση μεταξύ της αναζήτησης γνώσεων από νεότερους συναδέλφους και του κινήτρου για συνέχιση της εργασίας μέσω της αντιλαμβανόμενης μάθησης.
Η αμηχανία δεν μεσολαβεί σημαντικά στη σχέση μεταξύ της αναζήτησης γνώσεων από νεότερους συναδέλφους και του κινήτρου για συνέχιση της εργασίας.
Η θετική διαγενεακή επίδραση μπορεί να μετριάσει τις αρνητικές επιπτώσεις της αμηχανίας στην εργασιακή ικανότητα των μεγαλύτερων εργαζόμενων, αλλά δεν επηρεάζει σημαντικά τη σχέση μεταξύ της αναζήτησης γνώσεων από νεότερους συναδέλφους και του κινήτρου για συνέχιση της εργασίας μέσω της αντιλαμβανόμενης μάθησης.
Συμπερασματικά:
Η έρευνα εξέτασε τις θετικές και αρνητικές συνέπειες της αναζήτησης γνώσης των μεγαλύτερων εργαζόμενων από τους νεότερους συναδέλφους τους. Εφαρμόζοντας το μοντέλο αυτορρύθμισης της επιτυχούς ωρίμανσης στον χώρο εργασίας, φάνηκε ότι η αναζήτηση γνώσης από τους νεότερους συναδέλφους συνεισφέρει στην κινητοποίηση των μεγαλύτερων εργαζόμενων για να συνεχίσουν να εργάζονται, καθώς προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία μάθησης.
Σχετικά με την ικανότητα να εργάζονται, οι συνέπειες της αναζήτησης γνώσης από τους νεότερους εξαρτήθηκε από το διαγανεακό αίσθημα των μεγαλύτερων εργαζόμενων. Επωφελούνται οι μεγαλύτεροι εργαζόμενοι οι οποίοι εκτιμούν τη διαγενεακή επαφή, καθώς αυτό αποδυναμώνει την ντροπή.
