Περίληψη
Η έρευνα αυτή φωτίζει δύο σημαντικές πτυχές των διακοπών (interruptions) στην εργασία: την οπτική των υπαλλήλων που ξεκινούν τις διακοπές και τους λόγους πίσω από αυτές τις διακοπές. Οι ερευνητές διαμόρφωσαν μια τυπολογία με τους βασικούς λόγους των διακοπών. Επιβεβαίωσαν αυτήν την τυπολογία χρησιμοποιώντας ποιοτικές αναφορές και ανέπτυξαν μία κλίμακα, δημιουργώντας έτσι την Κλίμακα Διακοπών για Κάποιον Λόγο/ “Interruption for a reason scale” (IFRS). Διαπίστωσαν ότι οι διακοπές συνήθως ξεκινούν για καλούς λόγους και συνδέονται θετικά με κοινωνικές συναλλαγές. Αυτή η έρευνα συμβάλλει σε μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση των διακοπών, προσφέροντας μια νέα οπτική που εξετάζει την πολυπλοκότητα αυτού του φαινομένου.
Λέξεις κλειδιά: scale development, social exchange, validation, work interruption
Περιεχόμενα
Εισαγωγή
Οι διακοπές (interruptions) κατά τη διάρκεια εργασίας αντιμετωπίζονται αρνητικά καθώς επηρεάζουν την απόδοση και την ευημερία των εργαζόμενων. Ωστόσο ίσως υπάρχουν και θετικές επιπτώσεις. Με σκοπό την κατανόηση των επιπτώσεων, το άρθρο εξετάζει τόσο την προοπτική των εργαζόμενων που διακόπτουν, καθώς μέχρι στιγμής δόθηκε έμφαση μόνο στην πλευρά των εργαζόμενων που διακόπτονται και ίσως έχουν υπερτονιστεί οι αρνητικές επιπτώσεις της, όσο και τους διάφορους λόγους για την έναρξη των διακοπών, καθώς μέχρι στιγμής αυτοί αντιλαμβάνονται κυρίως μονοδιάστατα ενώ μπορεί να προκύψουν για διάφορους λόγους και εν τέλει να φανούν ευεργετικές τόσο για τη δουλειά και την απόδοση όσο και για τις κοινωνικές σχέσεις.
Έτσι, το άρθρο προσπαθεί να κατανοήσει την πλευρά των εργαζόμενων που διακόπτουν και πώς η διαδικασία αυτή ενισχύει την απόδοση και την ευζωία τους. Δεύτερον καταλήγει στους παράγοντες που οδηγούν στις διακοπές και τρίτον εξετάζει ποιοι τύποι διακοπών οδηγούν στην κοινωνική συναλλαγή. Με άλλα λόγια εξετάζει και παρουσιάζει τη θετική πλευρά αυτών πέρα από την αρνητική επίδραση στην επίδοση που μέχρι τώρα έχει κυρίως τονιστεί.
Η τυπολογία της διακοπής για κάποιο λόγο
Αναπτύσσεται μια τυπολογία σχετικά με τους λόγους που γίνονται διακοπές στο χώρο εργασίας με βάση τη βιβλιογραφία. Η τυπολογία ελέγχεται στις μελέτες της παρούσας έρευνας.
Οι διακοπές στον εργασιακό χώρο αφορούν την απροσδόκητη διακοπή στη ροή εργασίας ενός εργαζομένου. Ονομάζονται και «εισβολές». Το άρθρο επικεντρώνεται στις διακοπές που γίνονται πρόσωπο με πρόσωπο (π.χ. επίσκεψη συναδέλφου). Παρ’ όλο που ίσως αυτές μειώθηκαν στην πανδημία, τώρα φαίνεται να επιστρέφουν. Η παρούσα τυπολογία για τις αιτίες διακοπών συνδυάζει τρία θέματα διακοπών (απόδοση, ένταξη και ηδονική ευημερία) και δύο εστίες διακοπής (όφελος για τον διακόπτη και όφελος του διακοπτόμενου), χρησιμοποιώντας θεωρίες για τα κίνητρα των εργαζόμενων για να τις εξηγήσει.
Τα θέματα των διακοπών σχετίζονται με τα εργαλειακά κίνητρα (που σχετίζονται με την επίτευξη στόχων) α) της βελτίωσης εργασιακής απόδοσης (διακοπές απόδοσης) και β) της ενίσχυσης των κοινωνικών σχέσεων (διακοπές ανήκειν), και το ηδονικό κίνητρο (που σχετίζεται με τη βίωση ευχαρίστησης) για τη βελτίωση συναισθηματικών καταστάσεων (ηδονικές διακοπές). Έτσι γίνεται διάκριση των διακοπών για λόγους απόδοσης, για λόγους ανήκειν και για λόγους ηδονικής ευημερίας.
Οι εστίες των διακοπών διακρίνονται μεταξύ των διακοπών που επικεντρώνονται στο όφελος των ίδιων των διακοπτών (διακοπές εστιασμένες στον εαυτό τους) και από τις διακοπές που εστιάζουν στο όφελος των διακοπτόμενων (διακοπές εστιασμένες στους άλλους).
Διακοπές απόδοσης
Μπορεί οι διακόπτες να ξεκινήσουν διακοπές με σκοπό να βελτιώσουν είτε τη δική τους επίδοση είτε των συναδέλφων τους. Αυτό μπορεί να συμβεί μέσω της συζήτησης για την εργασία ή μέσω της εργαλειακής υποστήριξης.
Αρχικά υπάρχει η διακοπή εστιασμένη στην επίδοση του εαυτού, δηλαδή τα άτομα αναζητούν βοήθεια για να φέρουν κάτι εις πέρας τα ίδια. Δεύτερον υπάρχει η διακοπή εστιασμένη στην επίδοση του άλλου, δηλαδή τα άτομα διακόπτουν για βοηθήσουν τους άλλους να φέρουν κάτι εις πέρας. Και οι δύο μορφές διακοπών είναι συχνές.
Διακοπές ανήκειν
Ανταποκρίνονται στην ανάγκη των εργαζόμενων να καλύψουν το αίσθημα του ανήκειν και να δημιουργήσουν θετικές κοινωνικές σχέσεις με τους συναδέλφους τους. Και αυτός ο τύπος διακοπών χωρίζεται σε διακοπές που εστιάζουν στην κάλυψη της ανάγκης του αισθήματος ανήκειν του εαυτού αλλά και των άλλων. Καθώς μέσα από τις διακοπές οι άνθρωποι έχουν την ευκαιρία να αλληλεπιδράσουν και να χτίσουν θετικές κοινωνικές σχέσεις, ενισχύοντας το δικό τους αίσθημα ανήκειν και δημιουργώντας το αίσθημα αποδοχής στους συναδέλφους τους.
Ηδονικές διακοπές
Οι εργαζόμενοι θέλουν να νιώθουν καλά στην εργασία τους κι αυτό μπορούν να το πετύχουν μέσω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και των διακοπών από την εργασιακή τους ροή. Αστεία ή υποστήριξη μετά από δύσκολες καταστάσεις (π.χ. νουθεσία από μάνατζερ) μπορούν να ενισχύσουν τα θετικά συναισθήματα. Ξανά, οι διακοπές μπορούν να εστιάζουν στην ενίσχυση της ηδονικής ευζωίας τόσο του εαυτού όσο και των άλλων.
Μέθοδος
Σκοπός της έρευνας είναι να εξετάσει την πλευρά του εργαζόμενου που διακόπτει εξετάζοντας τους λόγους που το κάνει, καθώς και τον ρόλο των διακοπών στην κοινωνική αλληλεπίδραση. Αν αυτοί ταιριάζουν με την τυπολογία που αναφέρεται παραπάνω.
| Μελέτη | |
|---|---|
| 1 | Έγινε η εξέταση ποιοτικών αναφορών των εργαζόμενων σχετικά με το γιατί διακόπτουν άλλους στη δουλειά. Συμμετείχαν 60 εργαζόμενοι άνω των 18 ετών, από χώρες που μιλούν γερμανικά. Κριτήριο ήταν να μην εργάζονται αποκλειστικά εξ’ αποστάσεως. |
| 2 | Έγινε η ανάπτυξη της κλίμακας «Διακοπή για κάποιο λόγο»/ “Interruption for a reason scale” (IFRS) για να εξετάζονται οι λόγοι διακοπής όπως αναφέρονται παραπάνω, και έγινε η επικύρωση των παραγόντων που συμπεριλαμβάνονται. Έλαβαν μέρος 436 γερμανόφωνοι εργαζόμενοι άνω των 18 ετών. |
| 3 | Έγινε ανάλυση των μοναδικών σχέσεων μεταξύ καθενός από τους λόγους διακοπών με παράγοντες που σχετίζονται με την κοινωνική συναλλαγή. Τέτοιες είναι τα διαπροσωπικά χαρακτηριστικά των σχέσεων και οι συμπεριφορές κοινωνικής συναλλαγής. Το δείγμα αποτελούνταν από 200 γερμανόφωνους συμμετέχοντες άνω των 18 ετών, που εργάζονται για πάνω από 20 ώρες τη βδομάδα και συχνά δια ζώσης. |
Τα χαρακτηριστικά των διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ των διακοπτών και των συναδέλφων τους θα πρέπει να σχετίζονται με την τάση των διακοπτών να ξεκινούν διακοπές.
Ακολουθούν οι υποθέσεις της 3ης μελέτης.
Χαρακτηριστικά Διαπροσωπικών Σχέσεων
- Η ποιότητα της σχέσης της κοινωνικής συναλλαγής
Αυτή, επηρεάζει τη λήψη και την παροχή κοινωνικών πόρων μεταξύ συναδέλφων, συνδέοντας την με τους τύπους διακοπών. Όσο καλύτερη η σχέση τόσο υψηλότερη η κοινωνική υποστήριξη και έτσι συχνότερες οι διακοπές.
Υπόθεση 1: Η ποιότητα της σχέσης της κοινωνικής συναλλαγής θα συνδέεται θετικά με όλους τους τύπους διακοπών.
- Κοινωνική Θέση
Η κοινωνική θέση στον χώρο εργασίας καθορίζει τον σεβασμό και το κύρος των υπαλλήλων. Οι υπάλληλοι με υψηλή κοινωνική θέση έχουν περισσότερους πόρους και γνώσεις, τους οποίους μοιράζονται με τους συναδέλφους τους. Αυτοί οι πόροι θεωρούνται πολύτιμοι, κι έτσι οι συνάδελφοι θέλουν να τους λαμβάνουν με αντάλλαγμα να προσφέρουν επίσης βοήθεια όταν χρειάζεται. Οι υπάλληλοι υψηλού κύρους είναι πιο πιθανό να ξεκινούν παρεμβάσεις που βελτιώνουν την απόδοση των συναδέλφων τους, καθώς έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε σχετικούς πόρους και κρίνονται λιγότερο αυστηρά όταν παρεμβαίνουν ακόμα και όταν επιφέρουν αρνητικές συνέπειες.
Υπόθεση 2: Η κοινωνική θέση θα συσχετιστεί θετικά με τις διακοπές απόδοσης που εστιάζουν σε άλλους.
- Δημοτικότητα
Οι δημοφιλείς εργαζόμενοι είναι εκείνοι που είναι περισσότερο αγαπητοί και αποδεκτοί στην ομάδα και απολαμβάνουν το αίσθημα του ανήκειν. Μπορούν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση αυτή και να δημιουργήσουν το αίσθημα αποδοχής και ανήκειν και στους συναδέλφους τους μέσω της κοινωνικής συναναστροφής μαζί τους.
Υπόθεση 3: Η δημοτικότητα θα συσχετιστεί θετικά με τις διακοπές ανήκειν που εστιάζουν στους άλλους
Συμπεριφορές Κοινωνικής Συναλλαγής
- Αναζήτηση εργαλειακής και συναισθηματικής κοινωνικής υποστήριξης
Η αναζήτηση κοινωνικής υποστήριξης σημαίνει να ζητάς βοήθεια από τους συναδέλφους ως απάντηση σε στρεσογόνους παράγοντες και είναι το ίδιο με τις διακοπές εστιασμένες στον εαυτό.
Πρώτον, η αναζήτηση εργαλειακής υποστήριξης αναφέρεται στην αναζήτηση βοήθειας για θέματα που σχετίζονται με τη δουλειά και μπορεί να γίνει μέσω διακοπών εστιασμένων στον εαυτό.
Υπόθεση 4: Η αναζήτηση εργαλειακής υποστήριξης θα σχετίζεται θετικά με διακοπές απόδοσης εστιασμένες στον εαυτό.
Δεύτερον, η αναζήτηση συναισθηματικής υποστήριξης αναφέρεται στην αναζήτηση βοήθειας για την αντιμετώπιση συναισθηματικών δυσκολιών όπως η αναζήτηση ενσυναίσθησης και κατανόησης. Παρομοίως, η έναρξη ηδονικών διακοπών αναζήτησης βοήθειας εστιασμένων στον εαυτό έχει σκοπό τη μείωση της αρνητικής διάθεσης του εργαζόμενου που διακόπτει. Και οι δύο σκοπό έχουν τη διαχείριση των συναισθημάτων αυτού που ζητά υποστήριξη.
Υπόθεση 5: Η αναζήτηση συναισθηματικής υποστήριξης θα σχετίζεται θετικά με ηδονικές διακοπές εστιασμένες στον εαυτό.
- Επικεντρωμένες στο έργο και στο άτομο διαπροσωπικές συμπεριφορές του πολίτη
Η διαπροσωπική συμπεριφορά του πολίτη (ΔΣΠ) αναφέρεται στις πράξεις βοήθειας προς τους άλλους συναδέλφους και είναι παρόμοια με διακοπές εστιασμένες σε άλλους. Και οι δύο σκοπό έχουν να βοηθήσουν τους συναδέλφους. Η ΔΣΠ δεν αποτελεί μέρος των τυπικών καθηκόντων των εργαζόμενων.
Πρώτον η ΔΣΠ μπορεί να γίνει με σκοπό να βοηθήσει τον εργαζόμενο σε ζητήματα που σχετίζονται με τη δουλειά.
Υπόθεση 6: Η ΔΣΠ με επίκεντρο το έργο θα συσχετιστεί θετικά με τις διακοπές απόδοσης εστιασμένες στους άλλους.
Δεύτερον η ΔΣΠ μπορεί να γίνει με σκοπό την επίδειξη προσωπικού ενδιαφέροντος. Όταν οι εργαζόμενοι ξεκινούν ηδονικές διακοπές εστιασμένες στους άλλους σκοπό έχουν την βελτίωση της διάθεσής, κι έτσι μπορεί να συμπεριλάβουν ΔΣΠ εστιασμένη στο άτομο.
Υπόθεση 7: Η εστιασμένη στο άτομο ΔΣΠ θα συσχετιστεί θετικά με τις ηδονικές διακοπές εστιασμένες στους άλλους.
Αποτελέσματα
Μελέτη 1:
- Οι περισσότερες περιγραφές (47,1%) των συμμετεχόντων αφορούσαν διακοπές εστιασμένες στον εαυτό.
- Αρκετοί τύποι διακοπών εμφανίζονται συχνά σε συνδυασμό (22,5% του συνόλου διακοπών). Συχνά συνδυασμοί διακοπών υπήρχαν μεταξύ διακοπών απόδοσης εστιασμένων στον εαυτό και διακοπών απόδοσης εστιασμένων στους άλλους (56,6% του συνόλου των συνδυασμών), καθώς και μεταξύ διακοπών ανήκειν εστιασμένων στον εαυτό και διακοπών ανήκειν εστιασμένων στους άλλους (13,3% του συνόλου των συνδυασμών ).
- Το 6,9% των λόγων κατηγοριοποιήθηκαν ως λόγοι που δεν ταιριάζουν στην τυπολογία (που αναφέρεται παραπάνω). Ωστόσο οι λόγοι ήταν πολύ διαφορετικοί μεταξύ τους κι έτσι δεν μπορούσε να δημιουργηθεί νέα κατηγορία στην τυπολογία.
- Το 7,2% των απαντήσεων ήταν ασαφείς και δεν μπορούσαν να κατηγοριοποιηθούν πουθενά.
- Οι περισσότεροι λόγοι ταξινομήθηκαν με βάση την τυπολογία άρα αυτή κρίθηκε επαρκής.
Μελέτη 2:
- Το ερωτηματολόγιο έπειτα από 3 φάσεις ανάπτυξής του, παρουσιάζει ουσιαστική εγκυρότητα, αξιοπιστία και αναμενόμενη διαστατικότητα.
- Η κλίμακα τελικά αποτελείται από 24 στοιχεία.
Μελέτη 3:
- Η Υπόθεση 1 σχεδόν επιβεβαιώθηκε, καθώς η ποιότητα της σχέσης της κοινωνικής συναλλαγής σχετίστηκε θετικά με όλους εκτός δύο τύπων διακοπής (με τις διακοπές ανήκειν εστιασμένες στον εαυτό και με ηδονικές διακοπές εστιασμένες στον εαυτό).
- Η Υπόθεση 2 επιβεβαιώθηκε, η κοινωνική θέση συσχετίστηκε θετικά με τις διακοπές της απόδοσης που εστιάζουν σε άλλους.
- Η Υπόθεση 3 επιβεβαιώθηκε, η δημοτικότητα συσχετίστηκε θετικά με διακοπές ανήκειν εστιασμένες στους άλλους.
- Η Υπόθεση 4 επιβεβαιώθηκε καθώς η διακοπές απόδοσης εστιασμένες στον εαυτό συσχετίστηκαν θετικά με την αναζήτηση εργαλειακής υποστήριξης.
- Η Υπόθεση 5 επιβεβαιώθηκε καθώς οι ηδονικές διακοπές εστιασμένες στον εαυτό συσχετίστηκαν θετικά με την αναζήτηση συναισθηματικής υποστήριξης.
- Η Υπόθεση 6 επιβεβαιώθηκε καθώς η διακοπές απόδοσης εστιασμένες στους άλλους συσχετίστηκαν θετικά με την εστιασμένη στο έργο ΔΣΠ.
- Η Υπόθεση 7 επιβεβαιώθηκε καθώς οι ηδονικές διακοπές εστιασμένες στους άλλους συσχετίστηκαν θετικά με την εστιασμένη στο άτομο ΔΣΠ.
Συζήτηση
- Οι διάφοροι τύποι διακοπής ήταν μοναδικά συσχετιζόμενοι με αυτές τις δομές επομένως αυτοί παίζουν διαφορετικό ρόλο στις κοινωνικές συναλλαγές των εργαζόμενων.
- Οι διακοπές τελικά αποτελούν σημαντικά εργασιακά γεγονότα και εξυπηρετούν διάφορους σκοπούς.
- Φαίνεται πως οι διακοπές μπορούν να καλύψουν και το αίσθημα του ανήκειν.
- Δημιουργήθηκε μια τυπολογία για την περιγραφή των διακοπών. Η τυπολογία συνδύασε τρία θέματα διακοπών (απόδοση, ανήκειν και ηδονική ευημερία) και δύο εστίες διακοπής (εστιασμένη στον εαυτό και εστιασμένη στους άλλους).
- Εν τέλει οι διακοπές πέρα από αρνητικές μπορούν να έχουν και θετικές επιπτώσεις.
