Περίληψη
Τα επιχειρηματικά δεδομένα αλλάζουν συνεχώς με αποτέλεσμα η καινοτομία να θεωρείται απαραίτητο χαρακτηριστικό των οργανισμών, με σκοπό την ανάπτυξη και τη βιωσιμότητά τους. Έτσι, δίνεται αυξημένη προσοχή στην ενίσχυση της δέσμευσης των εργαζόμενων και στην τόνωση των καινοτόμων εργασιακών τους συμπεριφορών. Στην παρούσα έρευνα, εξετάζεται αν η δέσμευση των εργαζόμενων οδηγεί στην τόνωση των καινοτόμων εργασιακών συμπεριφορών του κινεζικού εργατικού δυναμικού των millennials στους τομείς παροχής υπηρεσιών. Επιπλέον, μελετάται η πιθανή διαμεσολαβητική επίδραση της ισορροπίας προσωπικής-επαγγελματικής ζωής και η πιθανή ρυθμιστική επιρροή της ψυχολογικής ενδυνάμωσης στην παραπάνω σχέση. Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι υψηλά δεσμευμένοι εργαζόμενοι είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά και να διατηρήσουν ισορροπία μεταξύ προσωπικής-επαγγελματικής ζωής. Επιπλέον, επιβεβαιώθηκε μερικώς ο διαμεσολαβητικός ρόλος της ισορροπίας προσωπικής-επαγγελματικής ζωής στη σχέση αυτή. Τέλος, η αλληλεπίδραση μεταξύ δέσμευσης των εργαζόμενων και ψυχολογικής ενδυνάμωσης βρέθηκε να ενισχύει την καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά των εργαζόμενων.
Λέξεις κλειδιά: employee engagement, innovative work behavior, work-life balance, psychological empowerment, Chinese millennials
Περιεχόμενα
Εισαγωγή
Η υιοθέτηση διαδικασιών και συμπεριφορών που προάγουν την οργανωσιακή καινοτομία, αποτελεί σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης της προσαρμοστικότητας και της βιωσιμότητας των οργανισμών. Ιδιαίτερα, μάλιστα, σε καταστάσεις που υποβιβάζουν τις συνθήκες εργασίας, όπως η πανδημία COVID-19 και ο αντίκτυπός της. Έτσι, με βάση τη βιβλιογραφία, η καινοτόμος εργασιακή συμπεριφορά (innovative work behavior) φαίνεται να είναι απαραίτητη τόσο για τους οργανισμούς όσο και για τα μέλη του. Σκοπός των ερευνητών είναι να κατανοήσουν τις κατάλληλες συνθήκες κάτω από τις οποίες μπορεί να εφαρμοστεί.
Έχουν βρεθεί διάφοροι παράγοντες που μπορεί να αποτελέσουν πρόκληση στην εφαρμογή καινοτόμου εργασιακής συμπεριφοράς, όπως η ετοιμότητα των εργαζόμενων και οι διαφορετικές κουλτούρες. Ωστόσο, οι συγγραφείς προτείνουν ότι η δέσμευση των εργαζόμενων (employee engagement) μπορεί να τη διευκολύνει. Βέβαια, παρόλο που η έρευνα είναι ευρεία στο πεδίο, είναι περιορισμένη πολιτισμικά, κυρίως στον δυτικό πολιτισμό, και ηλικιακά.
Σύμφωνα με τους Schaufeli και συνεργάτες (2002), η δέσμευση των εργαζόμενων αναφέρεται στη θετική στάση προς την εργασία που χαρακτηρίζεται από αφοσίωση, ζωντάνια και προσήλωση. Ωστόσο, δεν υπάρχει συμφωνία στην υπάρχουσα βιβλιογραφία σχετικά με τις αιτίες και τα αποτελέσματα της δέσμευσης των εργαζόμενων. Βέβαια, οι περισσότερες έρευνες συνηγορούν ότι η δέσμευση των εργαζόμενων σχετίζεται θετικά με την αφοσίωση και την ικανοποίηση από την εργασία και αρνητικά με την πρόθεση παραίτησης και την εργασιομανία. Η παρούσα έρευνα επεκτείνει τη βιβλιογραφία για την καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά ως αποτέλεσμα της δέσμευσης των εργαζόμενων μεταξύ των millennials υπαλλήλων σε οργανισμούς στην Κίνα.
Σημαντικό κομμάτι της ευημερίας των εργαζόμενων αποτελεί η ύπαρξη ισορροπίας μεταξύ προσωπικής-επαγγελματικής ζωής (work-life balance), κάτι στο οποίο δίνουν αυξανόμενη προσοχή οι οργανισμοί. Η ευημερία των εργαζόμενων αυξάνει και την απόδοση των οργανισμών, γι’ αυτό και αποτελεί επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Η ψυχολογική ενδυνάμωση (psychological empowerment) των εργαζόμενων ενισχύει τα θετικά συναισθήματα προς τον εαυτό αλλά και την εργασιακή τους δέσμευση. Η παρούσα έρευνα αντιλαμβάνεται την ψυχολογική ενδυνάμωση ως ένα κίνητρο για την ενίσχυση της καινοτόμου εργασιακής συμπεριφοράς των αφοσιωμένων εργαζόμενων. Έτσι, καλύπτει τέσσερις τομείς: την αντιλαμβανόμενη ικανότητα των εργαζόμενων να εκτελούν αποτελεσματικά τα καθήκοντά τους, την επιλογή και ρύθμιση των δράσεών τους, την επίδραση στο εργασιακό τους περιβάλλον και την ανάληψη σημαντικών εργασιακών καθηκόντων.
Η παρούσα έρευνα μελετά τα εξής:
- Τον πιθανό διαμεσολαβητικό ρόλο της ισορροπίας επαγγελματικής-προσωπικής ζωής και τον πιθανό ρυθμιστικό ρόλο της ψυχολογικής ενδυνάμωσης στη σχέση μεταξύ δέσμευσης εργαζόμενων και καινοτόμου εργασιακής συμπεριφοράς.
- Την καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά ως αποτέλεσμα της δέσμευσης των εργαζόμενων, καθώς και τον τρόπο χρήσης της καινοτόμου εργασιακής συμπεριφοράς στα έντονα δυναμικά εργασιακά περιβάλλοντα που έχουν δημιουργηθεί μετά την πανδημία COVID-19.
- Τον ρόλο της δέσμευσης των εργαζόμενων στην ενίσχυση της σχέσης προσωπικής-επαγγελματικής ζωής και τον προσανατολισμό τους σε καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά.
- Συμμετέχουν millennials εργαζόμενοι από τον κλάδο παροχής υπηρεσιών στην Κίνα.
Θεωρητικό Υπόβαθρο και Υποθέσεις
Καινοτόμος εργασιακή συμπεριφορά
Καθώς η καινοτόμος εργασιακή συμπεριφορά παίζει σημαντικό ρόλο στην οργανωσιακή επιτυχία, οι ερευνητές μελετούν τους ατομικούς και οργανωσιακούς παράγοντες που μπορεί να την επηρεάσουν. Στην παρούσα έρευνα, ως οργανωσιακοί παράγοντες χρησιμοποιούνται η ισορροπία προσωπικής-επαγγελματικής ζωής και η ψυχολογική ενδυνάμωση ενώ ως ατομικός παράγοντας η δέσμευση των εργαζόμενων.
Οι εργαζόμενοι που επιδεικνύουν καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά είναι πιο προσαρμοστικοί, ξεφεύγουν από τα καθιερωμένα και χρησιμοποιούν νέες τεχνολογίες. Η έρευνα για την καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά των millennials στην Κίνα είναι περιορισμένη, ωστόσο παράγοντες που φαίνεται να την ενισχύουν είναι η οργανωσιακή ταύτιση, σχέση η οποία επηρεάζεται από τη δέσμευση, αλλά και η δημιουργικότητα.
Αυτή η έρευνα εξετάζει την καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά ως την ικανότητα των εργαζόμενων να δημιουργούν και να εφαρμόζουν νέες ιδέες, και υπογραμμίζει τη σημασία της για την καινοτομία και την προσαρμοστικότητα των οργανισμών, εστιάζοντας στους παράγοντες που την ενισχύουν από την οπτική των εργαζόμενων.
Δέσμευση εργαζόμενων και καινοτόμος εργασιακή συμπεριφορά
Η δέσμευση των εργαζόμενων οδηγεί σε διάφορες θετικές συνέπειες, όπως ικανοποίηση, δέσμευση, ανταλλαγή γνώσεων κ.α. Μάλιστα, αρκετές έρευνες έχουν υποστηρίξει ότι η δέσμευση των εργαζόμενων μπορεί να επηρεάσει την καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά. Η δέσμευση των εργαζόμενων (employee engagement) διαφέρει από την εργασιακή δέσμευση (work engagement), καθώς ο πρώτος όρος αναφέρεται στη σύνδεση μεταξύ του εργαζόμενου και της εργασίας και του οργανισμού του ενώ ο δεύτερος αξιολογεί τη σχέση μεταξύ του εργαζόμενου και της δουλειάς του μόνο. Η παρούσα έρευνα εξετάζει την επίδραση της δέσμευσης των εργαζόμενων στην καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά από την πλευρά των εργαζόμενων.
Υπόθεση 1: Οι υψηλά δεσμευμένοι εργαζόμενοι είναι πιο πιθανό να επιδείξουν καινοτόμες εργασιακές συμπεριφορές.
Δέσμευση εργαζόμενων και ισορροπία προσωπικής-επαγγελματικής ζωής
Έρευνες δείχνουν πως η εργασιακή δέσμευση μπορεί να επιδράσει θετικά στην επίτευξη ισορροπίας μεταξύ προσωπικής-επαγγελματικής ζωής. Οι δεσμευμένοι εργαζόμενοι μπορούν πιο εύκολα να θέσουν όρια μεταξύ των δύο πλαισίων και να είναι ικανοποιημένοι και στα δύο. Η έρευνα θεωρεί τη δέσμευση των εργαζόμενων ως προγενέστερη της ισορροπίας προσωπικής-επαγγελματικής ζωής. Εξετάζει την επίδραση της δέσμευσης των εργαζόμενων στην ισορροπία προσωπικής-επαγγελματικής ζωής αλλά και στην καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά, καθώς και την πιθανή διαμεσολαβητική επίδραση της ισορροπίας προσωπικής επαγγελματικής ζωής στη σχέση δέσμευσης εργαζόμενων και καινοτόμου εργασιακής συμπεριφοράς.
Υπόθεση 2: Η δέσμευση των εργαζόμενων έχει θετικό αντίκτυπο στην ισορροπία προσωπικής-επαγγελματικής ζωής.
Ισορροπία προσωπικής-επαγγελματικής ζωής και καινοτόμος εργασιακή συμπεριφορά
Πολλά φαίνεται να είναι τα οφέλη της επίτευξης ισορροπίας μεταξύ προσωπικής-επαγγελματικής ζωής σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, όπως η καλύτερη εργασιακή απόδοση και η μειωμένη πρόθεση αποχώρησης. Η επίτευξη της ισορροπίας απαιτεί αφοσίωση και ενέργεια τα οποία μπορούν να επιτευχθούν από εργαζόμενους με υψηλή δέσμευση, οι οποίοι μπορούν να οδηγηθούν και σε καινοτόμο συμπεριφορά. Έτσι, φαίνεται πως η ισορροπία μεταξύ των δύο πλαισίων μπορεί να οδηγήσει σε καινοτομία.
Υπόθεση 3: Η ισορροπία μεταξύ προσωπικής-επαγγελματικής ζωής των εργαζόμενων έχει θετικό αντίκτυπο στην καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά.
Διαμεσολαβητικός ρόλος ισορροπίας προσωπικής-επαγγελματικής ζωής
Η ισορροπία μεταξύ προσωπικής-επαγγελματικής ζωής μπορεί να ενισχύσει την ευημερία των εργαζόμενων. Έχει φανεί να δρα διαμεσολαβητικά σε διάφορες σχέσεις που οδηγούν στην ευημερία των εργαζόμενων, όπως στη σχέση με την αντιλαμβανόμενη υποστήριξη από τον προϊστάμενο και με την αυτονομία. Η ισορροπία μεταξύ των δύο πλαισίων επιτρέπει στους εργαζόμενους να ρυθμίζουν τον χρόνο τους και την κατανομή πόρων. Ωστόσο, δεν έχει μελετηθεί ο αντίκτυπος της ισορροπίας προσωπικής-επαγγελματικής ζωής στη σχέση δέσμευσης των εργαζόμενων και καινοτόμου εργασιακής συμπεριφοράς.
Υπόθεση 4: Η ισορροπία μεταξύ προσωπικής-επαγγελματικής ζωής έχει διαμεσολαβητική επίδραση στη σχέση μεταξύ δέσμευσης των εργαζόμενων και καινοτόμου εργασιακής συμπεριφοράς.
Ρυθμιστικός ρόλος της ψυχολογικής ενδυνάμωσης
Συχνά, οι ερευνητές έχουν χρησιμοποιήσει τη ψυχολογική ενδυνάμωση ως ρυθμιστική μεταβλητή μεταξύ διαφόρων στυλ ηγεσίας και καινοτόμου συμπεριφοράς. Στην παρούσα μελέτη, οι ερευνητές υποστηρίζουν πως οι millennials εργαζόμενοι μπορεί να επιδείξουν καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά, συμπεριφορά η οποία δεν εμπίπτει στα επίσημα καθήκοντά τους, μέσω της ψυχολογικής ενδυνάμωσης. Οι εργαζόμενοι με ψυχολογική ενδυνάμωση μπορούν να δώσουν αξία στη δουλειά τους και να έχουν εσωτερικό κίνητρο για καινοτομία. Η ψυχολογική ενδυνάμωση έχει φανεί, πράγματι, ότι ενισχύει τους εργαζόμενους, με αποτέλεσμα οι ερευνητές να υποστηρίζουν πως υψηλά επίπεδα αυτής ενδυναμώνουν τη σχέση δέσμευσης των εργαζόμενων και καινοτόμου εργασιακής συμπεριφοράς.
Υπόθεση 5: Η ψυχολογική ενδυνάμωση ενισχύει/ρυθμίζει σημαντικά την επίδραση της δέσμευσης των εργαζόμενων στην καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά.
Μέθοδος
Δείγμα: Συμμετείχαν 372 ανώτεροι (senior) εργαζόμενοι στην Κίνα από διαφορετικούς τομείς παροχής υπηρεσιών και συλλέχθηκαν μέσω τυχαίας δειγματοληψίας. Στους τομείς παροχής υπηρεσιών οι εργαζόμενοι χρειάζεται να δείξουν καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά στην αλληλεπίδραση με τους πελάτες. Οι εργαζόμενοι του δείγματος είναι γεννημένοι μεταξύ του 1981 και του 1996 και το 61% αυτών άνδρες.
Εργαλεία: Χρησιμοποιήθηκαν σταθμισμένα ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς για να μετρήσουν τις μεταβλητές που αναφέρονται στις υποθέσεις.
Συζήτηση και συμπεράσματα
- Βρέθηκε ότι η δέσμευση των εργαζόμενων επηρεάζει θετικά την καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά στον συγκεκριμένο πληθυσμό.
- Βρέθηκε η κατεύθυνση της αιτιότητας μεταξύ δέσμευσης των εργαζόμενων και ισορροπίας προσωπικής-επαγγελματικής ζωής. Πιο συγκεκριμένα, φάνηκε η πρώτη να προηγείται της δεύτερης.
- Ακόμα, βρέθηκε ότι η ισορροπία προσωπικής-επαγγελματικής ζωής έχει άμεση επίδραση στην καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά.
- Επιπλέον, βρέθηκε ότι η ισορροπία προσωπικής-επαγγελματικής ζωής παίζει εν μέρει διαμεσολαβητικό ρόλο στη σχέση μεταξύ δέσμευσης εργαζόμενων και καινοτόμου εργασιακής συμπεριφοράς.
- Οι αφοσιωμένοι εργαζόμενοι με ψυχολογική ενδυνάμωση στη δουλειά τους είναι πιο πιθανό να επιδείξουν καινοτόμο εργασιακή συμπεριφορά.
- Τέλος, βρέθηκε ότι η ψυχολογική ενδυνάμωση ενισχύει/ρυθμίζει τη σχέση μεταξύ δέσμευσης των εργαζόμενων και καινοτόμου εργασιακής συμπεριφοράς.
